Steeltjeszwammen

 

De Steeltjeszwammen of Basidiomyceten vormen een zeer omvangrijke groep binnen de schimmels. De naam duidt echter niet op zwammen of paddenstoelen met een steel, maar op de karakteristieke voortplantingsstructuur, waarbij de sporen op een steeltje, het basidium, zitten. Heel toepasselijk is de term "steeltje" hier niet, omdat een basidium een verdikte, knotsvormige cel is. Bovenop worden de sporen gevormd, gewoonlijSteeltjeszwammenk vier per basidium. Deze sporen zitten op kleine steeltjes, sterigmen genoemd.     

Een paddenstoel is het vruchtlichaam van een schimmel. Elke paddenstoel is opgebouwd uit cellen, net als alle andere organismen. Alleen zijn deze cellen allemaal langwerpig en draadvormig, vergelijkbaar met gekookte spaghetti. Deze draadvormige cellen zijn typisch voor schimmels en worden hyfen (="draden") genoemd. Een hyfe is ongeveer 0,005 mm dik en 0,2 mm lang of nog veel langer. Een hyfe groeit aan de top, vormt af en toe een scheidingswand en kan zich vertakken. Andere namen voor hyfe zijn schimmeldraad en zwamdraad. Een netwerk van hyfen vormt het mycelium of zwamvlok.

Aan de uiteinden van de hyfen groeien de basidiën. Deze eindcellen zijn de voortplantingscellen. Bij plaatjeszwammen, zoals de vliegenzwam, zitten deze basidiën op de plaatjes aan de onderkant van de hoed. Basidën worden in het beginstadium basidiolen genoemd. Aan de top hiervan ontstaan de vier steeltjes of sterigmen en op elk daarvan ontwikkelt zich een spore. Is deze spore eenmaal gerijpt, dan breekt het steeltje en valt de spore omlaag en/of wordt meegevoerd door de lucht.

Op de tekening zie je onderaan de massa hyfen met daarboven naast elkaar de knotsvormige cellen. Drie daarvan zijn basidiënSoren van een paddenstoel en dragen sporen, de andere cellen zijn basidiolen, die zich later tot basidiën ontwikkelen. Hiernaast zie je sporen van een paddestoel, gefotografeerd door een microscoop.

Schimmeldraden komen overal voor, zowel in de bodem als in water. In natte preparaten die je een aantal dagen in een zo geheten vochtige kamer bewaart, komen sommige soorten  vaak tot ontwikkeling.

De foto hieronder laat enkele schimmeldraden zien in zo'n preparaat. Elke draad is verdeeld in een aantal compartimenten. De lengte hiervan verschilt vSchimmeldradenan soort tot soort.

 

 

 

Porseleinzwam
Porseleinzwam (Oudemansiella mucida). De basidiën zitten aan weerskanten van de lamellen onderaan de hoed. Deze lamellen vergroten het oppervlak met basidiën enorm.

 

Gewone berkenboleet
Heksenkring

 

Vlieg op zwam
Vlieg op paddenstoel

 

Waaiertje - Oudemansiella mucida
Waaiertje (Schizophyllum commune)